Erdoğan'ın işaret ettiği 14 Mayıs seçimleri ve sonrasında neler yaşanmıştı?

Cumhurbaşkanı Erdoğan seçimler için 73 yıl öncesini, Demokrat Parti'nin 10 yıllık iktidarını başlatan günü işaret etti. İşte Tahkikat Komisyonu ve muhalefetin Meclis'e alınmamasını ardından 27 Mayıs 1960'taki askeri müdahale ile sona eren dönemi başlatan 14 Mayıs 1950'de yaşananlar..
Erdoğan'ın işaret ettiği 14 Mayıs seçimleri ve sonrasında neler yaşanmıştı?
2023-01-18 13:32:39   Güncelleme: 2023-01-18 13:46:28    

Erdoğan, partisinin grup toplantısında yaptığı açıklamada 2023 yılı cumhurbaşkanlığı ve genel seçimleri için 73 yıl öncesini, 14 Mayıs 1950'yi hatırlatarak 'Rahmetli Menderes 14 Mayıs'ta 'Yeter söz milletin' diyerek sandıktan ezici bir zaferle çıkmıştır. Aynı şekilde Rahmetli Özal, darbenin gölgesinde girdiği seçimde önemli bir başarı kazanmıştır. Biz de 'Artık hiçbir şey eskisi olmayacak' diyerek hükümete gelmiştik. Şimdi de 'Söz de karar da gelecek de milletindir' diyerek milletin desteğine talibiz. Vesayet heveslilerine rağmen Türkiye Yüzyılı'nı başlatacağız. Milletimiz aynı gün, bu darbe şakşakçılarına 'yeter' diyecektir' ifadelerini kullandı.

14 Mayıs 1950 tarihinde Türkiye'nin birden fazla partinin katıldığı ikinci milletvekilliği genel seçimi düzenlendi. Türkiye'nin ilk çok partili genel seçimleri 21 Temmuz 1946 tarihinde gerçekleştirilmişti.

1950 yılında, 1946 yılında yaşanan 'açık oy, gizli tasnif' tartışmalarının ardından 'gizli oy, açık tasnif' uygulamasının kullanıldığı ilk seçim gerçekleştirildi. 

Demokrat Parti, CHP'ye muhalefetin sertleştiği ve İkinci Dünya Savaşı'nın yankılarının devam ettiği, ekonomik buhranların etkili olduğu ve iki kutuplu dünyanın oluşmaya başladığı günlerde; 7 Ocak 1946'da Celal Bayar tarafından kuruldu. Parti,  1950, 1954 ve 1957 seçimlerini kazanarak 10 yıl boyunca iktidarda kaldı.

 

Celal Bayar'ın 22 Mayıs 1950'de cumhurbaşkanı seçilmesiyle DP Aydın Milletvekili Adnan Menderes hükümeti kurmakla görevlendirildi. Türkiye'nin 19'uncu hükümeti 2 Haziran'da güvenoyu aldı. 9 Haziran 1950'de DP Genel İdare Kurulu Adnan Menderes'i partinin genel başkanlığına seçti.

1950 yılı genel seçimleri iktidarın çatışma ve darbe olmadan, 'kansız' bir şekilde yönetimi bırakması, Türkiye'nin çok partili demokrasiye geçmesi nedeniyle büyük önem taşıyor. Bu nedenle 1950 yılı genel seçimlerinde DP'nin zaferi 'beyaz ihtilal' olarak da tanımlanıyor. Dünyada sıklıkla rastlanmayan bir olay olması nedeniyle de 1950 yılı sıklıkla 'beyaz ihtilal' için örnek gösteriliyor.

 

CHP MECLİS'TEN ZORLA ÇIKARTILDI

Geniş yetkilere sahip bir Tahkikat Komisyonu'nun kurulması toplumda büyük endişelere yol açtı. 

1960 yılının Nisan ayında CHP Genel Başkanı olan ve cumhuriyetin kurucu kadrosunda olan, Kurtuluş Savaşı'nın komutanlarından İsmet İnönü'ye 12 oturum TBMM toplantılarına katılmama cezası verildi. Olaya tepki gösteren CHP Grubu ise Meclis'ten zor kullanılarak çıkartıldı. 

Üniversitelerde protestoların alevlenmesinin ve ülkede kutuplaşmanın artmasının ardından sıkıyönetim ilanları başladı. Adnan Menderes'e destek gösterileri muhalifler tarafından aynı saatte yapılan gösteri örgütlenmeleriyle sabote edildi. 21 Mayıs'ta Harbiyeliler olarak bilinen Kara Harp Okulu öğrencilerinin Ankara'da sessiz yürüyüş yapması Menderes tarafından darbe çağrısı ve kışkırtma olarak yorumlandı. 

27 MAYIS 1960'TA BİLDİRİYİ KURMAY ALBAY ALPARSLAN TÜRKEŞ OKUDU 

Ülkede gerginlik giderek artarken 27 Mayıs 1960 sabahı, Kurmay Albay Alparslan Türkeş (MHP kurucusu) tarafından Ankara Radyosu'ndan okunan bildiri ile Demokrat Parti'nin 10 yıllık iktidarı sona erdi.

Tartışmalı yargılama süreçlerinin ardından Türkiye'nin demokrasi tarihi için 'kara leke' olarak yorumlanan bir uygulama ile Maliye Bakanı Hasan Polatkan ve Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu 16 Eylül 1961'de, Başbakan Adnan Menderes ise ertesi gün İmralı Adası'nda idam edildi. Celâl Bayar ve Refik Koraltan ile 11 kişinin idam cezası ömür boyu hapse çevrildi. 

Toplumun pek çok kesimi Menderes'in suçları nedeniyle adil yargılanmadığını belirtirken seçilmiş isimlerin darbe ile görevden alınarak idam cezasına çarptırılmasını hala eleştiriyor. 

Vehaber Menu
Bakan Kurum: Çağrımız, mümkün olduğunca vatandaşımız D-400 karayolunda trafiğe çıkmaması, zorunluluk halinde ise yardım ekiplerimize öncelik vermelerini rica ediyoruz Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, "Yaşadığımız süreç son bir asırda yaşadığımız en büyük felakettir. Depremin ilk anından itibaren tüm ekiplerimiz harekete geçti. Bu deprem 13,5 milyon vatandaşımızı etkilemiş durumda. Gaziantep’te 581 yıkık bina var, can kaybı 468 oldu. Deprem bölgedeki 10 ilimizi doğrudan etkilemiştir" dedi. MSB'den açıklama: "Depremi fırsat bilen terör örgütü PKK, Öncüpınar Hudut Karakoluna roketli saldırı düzenledi" Milli Savunma Bakanlığı (MSB), Tel Rıfat’tan Öncüpınar Hudut Karakoluna düzenlenen roketli saldırıya karşılık verildiğini' bildirdi. Torun'dan Ataşehir Belediyesi’ne başlatılan soruşturmayla ilgili açıklama: Fotoroman Süleyman yine başladı belediyelerimizin üzerinden algı yaratmaya! CHP Genel Başkan Yardımcısı Seyit Torun, Ataşehir Belediyesi’ne başlatılan soruşturmayla ilgili “Fotoroman Süleyman’ bir süre durmuştu. Bir süre böyle beklemişti. Şimdi yine başladı belediyelerimizin üzerinden algı yaratmaya. Ataşehir Belediye Başkanımız tüm süreçte çok defa soruşturma geçirdi müfettişlerce incelendi. Geçmiş bütün yılları değerlendirildi, hiçbir şey bulunamadı. Aradan 10 yıl geçti, sanki mal bulmuş mağribi gibi buradan bir şey yaratmaya çalışıyorlar ama boşuna, bulamazlar, bulamayacaklar. Sadece ve sadece seçim yaklaştıkça belediyelerimizi algıyla karalamaya, kötülemeye çalışıyorlar. Çünkü belediyelerimizin hizmetlerini kıskanıyorlar. Bizde onlara yedirecek belediye başkanı yok. Diz çökecek belediye başkanı yok” dedi. TİP'li Sera Kadıgil: AKP'li erkekler için uygulanan koruma kararları kadınlardan esirgeniyor! Türkiye İşçi Partisi Sözcüsü ve İstanbul Milletvekili Sera Kadıgil, Canan Semiz’in, yaklaşık 3 yıldır boşanmaya çalıştığı ve hakkında defalarca kez koruma kararı aldırdığı; koruma kararını ihlal etmesine rağmen zorlama hapsi kararının bir türlü çıkarılmadığı Serdar Semiz isimli erkek tarafından öldürülmesini Meclis gündemine taşıdı. Kadıgil, “AKP'li erkekler için uygulanan koruma kararları kadınlardan esirgeniyor. AKP’nin erkekleri için ivedi şekilde uygulanan koruma tedbir kararlarından faydalanamadığı için kadınlar katlediliyor” dedi. İyi Parti Sözcüsü Zorlu'dan Sinan Ateş açıklaması: Katiller ve onun arkasındaki güçler ortaya çıkarılana kadar Meral Akşener, bu davanın takipçisi olacak İyi Parti Genel Başkanı Meral Akşener, Ankara’da uğradığı silahlı saldırıda yaşamını yitiren eski Ülkü Ocakları Genel Başkanı Sinan Ateş'in Bursa’daki ailesine taziye ziyaretinde bulundu. İyi Parti Sözcüsü Kürşad Zorlu, “Bu soruşturma aşaması hak ettiği şekilde yürüyene kadar, katiller ve onun arkasındaki güçler ortaya çıkarılana kadar İyi Parti Genel Başkanı Meral Akşener, bu davanın takipçisi olacaktır. Merhum Sinan Ateş’in kıymetli eşiyle görüşme gerçekleştirmişlerdi, bugün de kederli ailesiyle kıymetli annesi, babası, kardeşleriyle bir araya geldi, taziye dileklerini iletti, yanında olacağını ve takipçisi olacağını söyledi” dedi. Sinan Ateş soruşturmasında yeni tespitler: Saldırı yeri ve kaçış güzergâhı telefon imajında çıktı Eski Ülkü Ocakları Genel Başkanı Sinan Ateş'in Ankara'da öldürülmesi sonrası açılan soruşturmada yeni bulgular tespit edildi. Elde edilen dijital materyallerde saldırı yeri, kaçış güzergahı bulunurken, şüphelilerin saldırı yerinden konum bilgisi paylaştığı belirlendi. Erkan Baş'ın giydiği kazak antikomünistlerin hedefi oldu Ensonhaber ve Ekşi Sözlük gibi platformlarda Erkan Baş'ın kazağının "Tommy Hilfiger" olduğu, fiyatının 1500 TL olduğu iddiasına yer verildi. Kılıçdaroğlu: Cumhurbaşkanı adayımız 13 Şubat'ta açıklanacak Selahattin Demirtaş'tan Kılıçdaroğlu'na canlı yayında 'Seçimden sonra Saray'ı kadınlara tahsis etmek iyi olmaz mı?' sorusu soruldu, Kılıçdaroğlu, 'Bence gayet güzel bir öneri, kendisine teşekkür ederim. Haksız bir şekilde içeride tutulduğunu biliyorum' yanıtını verdi. Beştaş: Anayasa çok açık, Erdoğan aday olamaz HDP Grup Başkanvekili Meral Danış Beştaş, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yeniden adaylığının hukuksuz olduğunu belirterek, "Anayasa çok açık. Hiçbiri şunu düşünmedi; geçici bir madde koyması gerekirdi. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçtikten sonra bu süre şartı dese anlaşılır. Ama önüne arkasına bir şey koymamış, önceki maddeyle aynı. Bu nedenle aday olamaz" dedi. Ahmet Şık'tan bakanlara Doğukan Çep ve Serdar Öktem sorusu: Cinayetin, Sinan Ateş'in uyuşturucu kaçakçılığına tepki göstermesiyle ilgisi var mı? TİP İstanbul Milletvekili Ahmet Şık, Sinan Ateş cinayeti soruşmasıyla ilgili, İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ve Adalet Bakanı Bekir Bozdağ'a, "Cinayetin, siyasi saikleri haricinde bir yönden uyuşturucu kaçakçılığı ve narko-terör faaliyetlerine Sinan Ateş'in tepki göstermesiyle ilgisi var mı? Cinayetin talimatını verenlere yönelik araştırma, birkaç alt düzey yöneticiyle geçiştirilecek ve Susurluk benzeri olaylara bir yenisi mi eklenecektir, yoksa bu tali planlayıcıların talimat aldığı isimler de hangi mevkide olurlarsa olsun yakalanacaklar mıdır" sorusunu yöneltti.